Rotavirüs çocuklarda ishale neden olan, bulaşıcılığı çok yüksek bir virüstür. Rotavirüs enfeksiyonu yenidoğanlarda ve küçük çocuklarda şiddetli ishale neden olan en yaygın enfeksiyondur. Enfeksiyonlu kişilerin dışkısı ile temas sonucu, elden ağza geçerek kolayca bulaşır. İshal olan çocukların çoğu kendi kendine iyileşir. Fakat bazı çocuklarda şiddetli kusma, ishal ve yaşamı tehdit eden ve hastaneye yatırılmayı gerektiren sıvı kaybı görülebilir. Rotavirus ishallerinde büyük oranda su kaybı olur ve hastane yatışına ihtiyaç doğar, vakaların bir kısmı da kaybedilir. Dünya genelinde 5 yaş altı ishalli çocuklardaki hastane yatışlarının yaklaşık %40’ında etken rotavirustur. Hijyen koşullarından bağımsız olarak gelişmiş ülkelerde de aynı sıklıkta görülür. Ancak kaybedilen vakaların %80 den fazlası az gelişmiş, sosyoekonomik düzeyi düşük kesimlerde görülmektedir.
Ben asistanken yaklaşık 30 yıl önce ülkemizde de sağlık koşullarının iyi olmadığı ve aşının bulunmadığı zamanlarda çok sayıda ishal vakası elimizde tedavi altında bile kaybedilmekteydi. Ben iki koluna da serum taktığımız halde, hızla sıvı takviyesi yapmamıza rağmen yaptığı ishalle kaybettiği sıvıyı tamamalayamadığımız, ard arda ve bol sulu ishal yaparak elimizin altında kaybettiğimiz çocukları hala çok net hatırlıyorum. Çok şükür ki şimdi böyle ishal nedeni ile, tedavi edildiği halde kaybedilen vakalara çok rastlamıyoruz. Tedavi imkanlarının artması, halkın bu konuda bilinçlenmesi ve ishalin önemli bir sağlık sorunu olduğunu fark ederek doktora erken başvurmaları, hijyen koşullarının düzelmesi, aşının özel de olsa toplumun bir kesimine uygulanması, ağız yolu ile alıan aşı virüsünün, aşı olan çocukların gaitaları ile topluma karışması ve aşı olmayan çocukların da aşı virüsü ile teması sonucu kısmen bağışıklık kazanmaları sayesinde ishal nedeni ile kayıpları çok azaltmıştır.
Rotavirus çok değişik tipleri olan bir virüstür ve toplumda 5 yaşa kadar hemen herkes bir kez Rotavirus nedeni ile ishal olmaktadır. Bu nedenle hayatın erken döneminde yapılan aşılamanın, %95 oranında Rotavirus nedeni ile hastaneye yatışı ve ölüme neden olacak ağır ishali engellediği görülmüştür.
Ülkemizde 2 tip Rotavirus aşısı bulunmaktadır.
- Rotateq (Pentavalan aşı ABD de Şubat 2006 da, Türkiye’de Haziran 2009 da ruhsat almıştır. 3 doz olarak uygulanır.
- Rotarix (Monovalan aşı) ABD de Nisan 2008 de, Türkiye’de Haziran 2010 da ruhsat almıştır. 2 doz olarak uygulanır.
Buzdolabında 2-8°C’de saklanması gereken, canlı aşılardır. Rotarix katı toz halinde 1 ml sıvı ile sulandırarak, Rotateq 2 ml hazır flakonlarda ağızdan içirilerek uygulanır. İlk Rotavirüs aşısı 6-15 hafta arasında; en erken ≥6 haftada, en geç 15.haftanın bitiminden önce uygulanmalıdır. Dozlar arasında 4-10 hafta süre olmalıdır.
Dünya Sağlık Örgütü Haziran 2009’da ve 2013’de tüm dünya ülkelerinin Rotavirus aşısını bir an önce ulusal bağışıklama programlarına almalarını önermiştir.
